İş davası, Türk Hukuk sisteminde 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca işçi–işveren arasında çıkan uyuşmazlıklar ile Sosyal Güvenlik Kurumu'nun taraf olduğu uyuşmazlıkların çözümünü amaçlayan dava türüdür.
İş davaları işçi veya işveren tarafından açılabilir. Tarafların haklı nedenleri olduğunu düşünmesi ve yeterli delillere sahip olması halinde, yasal sürelere uyarak dava açılabilir.
İşçi Tarafından Açılabilecek Davalar
- Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı davaları
- Ücret alacağı, fazla mesai alacağı, yıllık ücretli izin alacağı davaları
- İş kazasından kaynaklanan tazminat davaları
- İş hukukundan kaynaklanan tespit davaları (hizmet tespiti vb.)
- İşe iade davaları
- Mobbing nedeniyle tazminat davaları
İşveren Tarafından Açılabilecek Davalar
- Maddi tazminat davaları (işçinin kasıtlı zarar vermesi vb.)
- Rekabet yasağını ihlal davaları
- Haksız fesih sebebiyle iade davaları (eğitim masrafları vs.)
- İş sırlarının açıklanması ve haksız rekabet davaları
- İşe zarar veren davranışlar nedeniyle açılan davalar
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Türkiye'de iş davalarına iş mahkemeleri bakar. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde, aynı görev asliye hukuk mahkemesi tarafından üstlenilir (7036 sayılı Kanun madde 2/3).
Yetkili mahkeme şu kriterlere göre belirlenir:
- Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi.
- İşin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi.
- İş kazasından doğan tazminat davalarında, kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi.
İş hukukunda yetki kamu düzenine ilişkindir; taraflar yetkili mahkemeyi değiştirme konusunda anlaşamaz. Yetki itirazı davanın her aşamasında yapılabilir.
Yargılama Usulü
İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 sayılı Kanun madde 7).
7036 Sayılı Kanun · Madde 7 İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Davaların yığılması hâlinde, her bir talebe ilişkin vakıalar bakımından ispat yükü ve deliller ayrı ayrı değerlendirilir.
Görevsizlik ve Yetkisizlik
Yetkisizlik kararı: Davanın yanlış bir yer mahkemesinde açıldığına ilişkin mahkeme kararıdır. Bu karara karşı 2 hafta içinde üst derece mahkemesine itiraz edilebilir.
Görevsizlik kararı: Davanın yanlış bir mahkemede açıldığına ilişkin karardır. Yine 2 hafta içinde üst derece mahkemesine itiraz hakkı bulunmaktadır.
İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı
Zamanaşımı, muaccel olmuş bir alacağın mevzuatta belirlenen süre boyunca borçludan talep edilmemesi durumunda alacağın artık talep edilemez hale gelmesidir:
- Kıdem ve ihbar tazminatı: 5 yıl
- Ücret alacakları: 5 yıl
- İş kazası tazminatları: 10 yıl (kaza tarihinden itibaren)
- İşe iade davalarında arabuluculuk: 1 ay · dava: 2 hafta
- Hizmet tespit davalarında hak düşürücü süre: 5 yıl